Terme´nin   tarihi   M.Ö. 1OOO  yılına   kadar   iner. Terme adının Termisus veya Termodon’dan geldiği söylenmektedir. İlçenin halkının Gaşkalar olduğu sanılmaktadır. Hititler Samsun´a kadar yayılınca Gaşkalı´larıda yönetimleri altına almışlardır.

Bazı tarihçilere göre Terme´ye Amazonların yerleştikleri kabul edilmektedir. Hatta M.Ö.562´lerde Samsun kurulurken Terme şehrinin mevcut olduğu belirtilmektedir. 

Türklerin Anadolu´ya hakim olmaya başladıkları 11.yüzyıla kadar Terme´ye Hititler, Frigler, Medler, Persler ve Romalılar hakim olmuşlardır. 395 yılından itibaren Terme Roma İmparatorluğunun Doğu yani Bizans Devletinin hakimiyetine girmiştir. 

Türklerin 1048 Pasinler, 1071 Malazgirt zaferlerini kazanmalarıyla birlikte, Önce Doğu Anadolu Bölgesindeki Bizans hakimiyeti sona erdirildi. Doğu Karadeniz Bölgesinde ilk önce Çoruh Vadisi´nden içlere doğru giden Türk-Çepni boyu görüldü. 

1204 tarihinde Bizans, Latinlerin istilasına uğrayınca İstanbul´dan kaçanlar Trabzon´da Kommenler Devletini kurdular.Bu Devlet zaman zaman Samsun´a kadar hakim oldu.

l.Alaeddin Keykubat zamanında (1219-1236) Terme dahil bütün Karadeniz sahili Anadolu Selçuklularının yönetimine girmiş oldu. Moğolların istilasından sonra bu bölgenin genel valiliği Uygur Türkü olan Eretna Bey´e verildi. Eretna Bey, Amasya, Samsun, Tokat, Sivas, Kayseri bölgesinde kendi adıyla devletini kurdu. 

1381´de Kadı Burhanettin, Eretna Beyliğini ele geçirince Termedonun bölgesine bağlandı. Bu arada Samsun ve civarında Canik Beyliği de kurulmuştur.

1398 yıllarında Yıldırım Beyazit Amasya ve Karadeniz bölgesini alınca Taceddin Oğulları ve Canik Beyleri Osmanlı yönetimini kabul ettiler. Bundan sonra Terme Kazası Cumhuriyet dönemine kadar Canik Mutasarrıflığının idaresinde yönetildi. 

Bu arada Terme 1.Dünya Savaşı yıllarında Eylül 1916 da Ruslar tarafından bombalandı,  ve zararlar gördü. Milli Mücadele döneminde Rum ve Ermenilerden oluşan çeteler Terme´yi yakıp yıkma faaliyetlerine başladılar. Bölgedeki bu çete faaliyetlerine karşı silahlanan kahraman yöre halkı Rum ve Ermeni çetelerini zararsız hale getirmesini bildi. Mustafa. Kemal 1919 yılında Milli Mücadeleyi başlatmak için Samsun´a çıktığında Onu karşılayanlar arasında Terme´den Hacı Kuzu Fevzi Efendi´de bulunuyordu.

COĞRAFYA

Terme ilçesi, Orta Karadeniz Bölgesinde, Samsun iline bağlı Samsun-Ordu Devlet karayolu üzerinde kurulu olup Samsun iline 57 km uzaklıktadır. En yakın yerleşim birimlerinden Çarşamba ilçesine 22 km, Ünye ilçesine 32 km uzaklığı bulunmaktadır.

                 İlçenin yüzölçümü 583 km² dir. Doğusunda Ünye ilçesi, batısında Çarşamba ve Salıpazarı ilçeleri, kuzeyinde Karadeniz ve güneyinde Akkuş ilçeleri ile çevrilidir.

İlçemiz denizden 0-3-10 km den başlayarak yavaş yavaş yükselen verimli ve yeşilliklerle kaplı arazi yapısına sahiptir. En önemli akarsuyu Terme Çayı’dır. Diğer akarsuları Akçay Deresi, Miliç Irmağı ve Karaboğaz Suyu olup, ayrıca Simenit ve Akgöl gölleri de doğal güzelliğe sahip yerlerdendir.

NÜFUS

                2000 yılında yapılan nüfus sayım sonuçlarına göre  ilçe merkezi nüfusu 25.052, Evci Kasabası nüfusu 4.906, Sakarlı Kasabası nüfusu 4.328, Bazlamaç Kasabası nüfusu 2.970, Kocaman Kasabası nüfusu 2.643, Ambartepe Kasabası nüfusu 3.075, Hüseyinmescit Kasabası nüfusu 2.716, Gölyazı Kasabası nüfusu 2.127, Söğütlü Kasabası nüfusu 2.036, Kozluk Kasabası nüfusu 2.489 olup beldelerin toplam  nüfusu 27.290 ve 58 köyün toplam nüfusu 29.819 olup toplam nüfus 82.161’dir.

İDARİ DURUM

                Terme ilçesi bir merkez, dokuz kasaba olmak üzere 10 Belediye, 46 mahalle ve 58 köyden oluşmaktadır. İlçenin yerleşim durumu geniş bir alana yayılmıştır. Dokuz mahalleden oluşmaktadır.

           Evci’nin yedi, Sakarlı’nın yedi, Bazlamaç’ın altı, Kocaman’ın iki, Ambartepe’nin dört, Söğütlü’nün üç,  Gölyazı’nın üç, Hüseyinmescit’in üç ve Kozluk’un iki mahallesi  bulunmaktadır.

Yerleşim durumu ilçe merkezinde birbirine yakın, kasabalarda merkez yaklaşık, dışa doğru açıldıkça dağınık durumdadır. Köylerde ise köyün tamamına yaygın bir yerleşim gözlenmektedir.

           Mera durumu, ilçe merkezinde Sarıyazı, Evci ve Sakarlı Belediyelerine ait meralar bulunmaktadır. Vatandaşlar genellikle kendilerine ait tarlalardan istifâde etmektedirler. Oba, yayla ve yaylak yoktur.

SOSYAL DURUM

                İlçe genelinde toprak ve kerpiç konut yoktur. %5 oranında ahşap, %95 betonarme ve yığma tuğla konutlardan oluşmaktadır. İlçemiz genelinde son yıllarda hızlı bir konut yapımı sürdürülmektedir. Konut sıkıntısı yok denecek kadar azdır.

İlçemiz denizden 3 km iç kısımda kurulu olduğundan deniz manzarasından yoksundur. Buna rağmen sosyal yönden önemli bir gelişme sağlamıştır. Halkın dinlenme ve gezme ihtiyacını karşılayacak geniş park ve bahçeler bulunmaktadır. Sahil şeridinde bulunan eğlence ve dinlenme yerleri, Gölyazı Beldesi sınırları içinde yer alan Çobanyatağı ve Evci Beldesi’ndeki Miliç Çamlığı  halkımızın geneline hitap etmektedir. Her yıl temmuzun son haftasında Kültür Bakanlığı ve Samsun Büyükşehir Belediyesi’nin katkılarıyla geleneksel olarak düzenlenen “Amazon Kültür ve Sanat Festivali” ilçemizin tanıtımına ve sosyal hayatına önemli katkılar yapmaktadır.

EKONOMİ

                İlçemiz ekonomisi tarıma dayalıdır. Tarla ziraatı genellikle fındık ve çeltik ağırlıklı olup, mısır, soya, fasulye kısmen de aile sebzeciliği yapılmaktadır.

                Hayvancılık bakımından besicilik ve aile hayvancılığı ön plandadır.

                Harici il ve ilçelere mevsimlik çalışmak için göç durumu yoktur. İlçede 11 Adet pirinç fabrikası, 10 Adet fındık fabrikası ve Fındık Tarım Satış Kooperatifi bünyesinde fındık fabrikası mevcut olup bu fabrikalar tarım sektörünün işlerliğini artırmakta ve önemli ölçüde işçi istihdam etmektedirler.

Ayrıca Yontaş Yonga Levha Sanayi,  Mısırözü irmik fabrikası ve Berk Yem fabrikası ilçede faaliyet gösteren önemli kuruluşlardır.

                İlçemiz Karadeniz Sahil Yolu üzerinde bulunması sebebi ile modern dinlenme ve konaklama tesislerine sahiptir. Bu durum da hizmet sektöründe önemli bir girdi sağlamaktadır.

EĞİTİM VE KÜLTÜR

İlçemiz eğitim yönünden son yıllarda önemli atılımlar yapmıştır. İlçemizde 9  Lise, 23 İlköğretim Okulu mevcut olup, bu okullarda eğitim ve öğretim gören öğrenci sayısı 13868, öğretmen sayısı ise 742 dir. 127 adet ilköğretim okulu taşımalı olarak eğitim ve öğretim yapmakta olup taşınan öğrenci sayısı 3006’dır.

                İlçe genelinde okuma-yazma oranı %99’dur. Yakın bir gelecekte okuma yazma bilmeyen kimse kalmaması için çaba sarfedilmektedir. İlçemizde Okul öncesi okullaşma oranı %10, İlköğretim de %99, Ortaöğretimde %60’dır.

Halk Eğitim Merkezi Müdürlüğü’nde usta öğretici sayısı 32, Ücretli öğretmen sayısı 82’dir, toplam 4342 öğrenci bulunmaktadır.

                İlçemizde; 19 Mayıs Üniversitesi’ne bağlı olarak 2001-2002 yılında eğitime başlayan Meslek Yüksek Okulu’nda  bilgisayar destekli muhasebe ve gıda teknoloji proğramın da toplam 463 öğrenci öğrenim görmektedir.

                Ayrıca Terme‘de 4 adet matbaa faaliyetini sürdürmektedir. Kitapevi, sinema ve tiyatro yoktur.

SAĞLIK

İlçemizde; 68 yatak kapasiteli 1 Devlet Hastanesi, 10 Sağlık Ocağı, faal 4 Sağlık Evi bulunmaktadır.

                Bu birimlerde toplam; 11 uzman hekim, 26 pratisyen hekim, 4 diş doktoru, 45 hemşire, 33 ebe, 28 sağlık memuru, 7 laboratuar teknisyeni, 7 röntgen teknisyeni, 7 anestezi teknisyeni, 1 çevre sağlık teknisyeni, 1 diş teknisyeni, 33 memur ve yardımcı hizmetli olmak üzere toplam 201 personel görev yapmaktadır.

                Ayrıca 100 yataklı Devlet Hastanesi’nin inşaatı devam etmekte olup 2006 yılı sonunda tamamlanması planlanmıştır.

ULAŞIM VE ALTYAPI DURUMU

İlçemiz Samsun-Ordu karayolu üzerinde kurulu olduğundan dolayı bütün komşu il ve ilçelerle ulaşımda sorun yoktur.

                Köylerimizin kış aylarında ulaşıma kapanan yolu bulunmamaktadır. Bazı köy yollarının bakım ve onarıma ihtiyaçları bulunmaktadır. Bu yolların ıslahı  için gerekli çalışmalar yapılmaktadır.

Elektriksiz köy bulunmamaktadır. Mevcut 58 köyün 17 sinde içme suyu yoktur. Ancak ihale yapılmış olup, şu an su depolarının yapımı ve şebeke hattı borularının döşenmesine  devam edilmektedir.

                İlçe merkezinde atık su teşkilatı mevcut olup, herhangi bir sorun yoktur. Köylerimizde ise fosseptik çukurlar kullanılmaktadır.

                Tüm köylerimizde telefon mevcut olup, bu konudaki hizmetler yeterlidir. 

MAHALLİ İDARELER

Belediyeler:

                İlçemizde Terme, Evci, Sakarlı, Kocaman, Bazlamaç, Ambartepe, Gölyazı, Hüseyinmescit, Söğütlü ve Kozluk olmak üzere 10 Belediye bulunmaktadır.

                Terme Belediyesi hariç diğer belde belediyelerinin önemli altyapı sorunları bulunmaktadır. Araç gereç ve parasal kaynak yönünden sıkıntı içerisindedirler.

ASAYİŞ VE GÜVENLİK

İlçemizde asayiş ve güvenlik bakımından önemli bir sorun yoktur. Ancak son yıllarda Hint Keneviri ekimi  görülmektedir. Asayişe müessir olaylara karşı hassasiyetle mücadele edilmektedir.

                Polis Teşkilatı:

                İlçe Emniyet  Müdürlüğü kendi binasında hizmet vermektedir. 1 Emniyet Müdürü, 1 Başkomiser, l Komiser Yardımcısı, 57 Polis Memuru, 5 Bekçi, 2 Teknisyen Yardımcısı,   görev yapmaktadır.  İlçe nüfusuna yöre polis kadrosu yetersizdir. Ayrıca 18 daireli  lojmanı mevcuttur.

Jandarma Teşkilatı:

                İlçe Jandarma Komutanlığı l Subay, 9 Astsubay, 16 Uzman Çavuş ve 51 er ve erbaşla hizmet vermektedir. 4 adet lojman vardır. İlçe Jandarma Komutanlığı’na bağlı Merkez  ve Miliç  olmak üzere 2  Karakol mevcuttur.

YATIRIMLAR ve ÖNEMLİ SORUNLAR  

İlçemizde Yapılması Düşünülen Yatırımlar :

Eğitim :

                İlçemizde YİBO ve PİO türünde okul bulunmamaktadır. Taşımalı Eğitim de problem yaşanan köy ve okulsuz yerleşim yerlerinde ki öğrencilerin PİO da eğitim öğretim görmeleri İlçemiz için bir ihtiyaç haline gelmiştir. Bu nedenle Evci Beldesi Miliç İlköğretim Okuluna ait 13550 m2 arsa üzerine PİO yapılması İl Milli Eğitim Müdürlüğüne teklif edilmiştir.Çalışmalar 2006 yılında da devam etmektedir.

                Ödeneği Dünya Bankasınca karşılanmak üzere, İlçemiz Gölyazı Beldesine 8 derslikli İlköğretim Okulu yapılması planlanmış olup, ihale aşamasına gelinmiş bulunulmaktadır. İhalesi Milli Bakanlığınca yapılıp,  2006 yılı içerisinde bitirilmesi sağlanmalıdır.        

                İlçemiz Bazlamaç Beldesi İlköğretim Okulunun öğrenci yoğunluğu nedeniyle ek dersliğe ihtiyacı bulunmaktadır. 8 derslikli ek binanın 2006 yılında yapılması planlanmış olup, inşaata başlanabilmesi için İl Milli Eğitim Müdürlüğüne teklifte bulunulmuş olup, ek dersliklerin  en kısa zamanda yapılması gerekmektedir.

Mevcut bulunan okullarımızdan; Bazlamaç İlköğretim Okulu ile Kumcağız İlköğretim Okullarının kaloriferli sisteme geçirilmesi hedeflenmektedir. Ayrıca büyük ve küçük onarımlara ihtiyaçları bulunan okullarımızın onarılması için planlamalar yapılmış olup, İl Milli Eğitim Müdürlüğüne teklif edilmiş ve bu onarımların 2006 yılında bitirilmesinin  sağlanmalıdır.

                Meslek Yüksek Okulu :

                İlçemiz Yalı Mahallesinde bulunan 47.251m2 arsa 19 Mayıs Üniversitesi Meslek Yüksek Okulu Eğitim ve Yerleşim Alanı olarak okul binası yapımı için tahsis edilmiş olup, okulun yapılması için  2006 bütçesinden   istenilen 500.000-YTL’lik ödeneğin kesintisiz verilmesi ve bir an önce inşaatının yapımına başlanması gerekmektedir.

                Doğalgaz :

                İlçemiz sınırları içerisinde yapılan mevcut binalarda kalorifer sistemi olmadığından, halkımız ısınma amaçlı olarak odun ve kalitesiz kömür kullanmakta olduğu, bunun ise hava kirliliğine sebebiyet verdiğinden,  İlçemize doğalgaz dağıtım şebekesinin yapılması için, Terme Belediyesi Meclisince alınan 04/01/2006 tarih ve 2006/06 sayılı meclis kararı gereğince Enerji Piyasası Düzenleme Kuruluna gönderilen ihalenin  bir an önce yapılmasının sağlanmalıdır.

Otogar İnşaatı:

                İlçemizde hizmet veren mevcut otogarın şehir merkezinin gelişmesi sonucunda, şehir merkezinde kaldığı, ihtiyaca cevap vermediği ve trafik sıkışıklığına neden olduğundan, yeni bir otogara ihtiyaç duyulmaktadır. Bu amaçla  Yalı Mahallesi Samsun-Ordu Şosesinde 19.650m2 gayrimenkul üzerinde  İller Bankasının tip 12.3 nolu projesi alan aplike edilmiş 3.500.000-YTL’lik proje için,  proje aşamasına gidilmiş, proje İller Bankasına teslim edilmiş, şu an ise ihale aşamasında olup, ihalesinin bir an önce yapılması gerekmektedir.

Yeni Hal Binası :

            Elmalık Mahallesi Eski Irmak yatağında toplam 130000m2’lik alan üzerinde tek sıra 21 dükkan, 1 idare binası, soğuk hava deposu ve kantardan oluşan proje yap-işlet-devret modeliyle  yapılması istenilmekte olup, bu mümkün olmadığı takdirde Belediyemiz tarafından yapılması düşünülmektedir. İlçemizde yetiştirilen yaş sebze ve meyvenin daha etkin ve verimli bir şekilde pazarlanmak suretiyle vatandaşlarımızın ekonomik olarak güçlenmesi, İlçe ekonomisinin canlanmasında hal binasının yapılarak bir an önce faaliyete geçmesinde yarar görülmektedir.

İndirici  Bir Trafo Merkezi Yapılması :

                Halen Terme şehir merkezi ile bağlı tüm köy ve kasabalı, Ünye Trafo Merkezinden beslenmektedir. Hattın İ965-1966’lı yıllarda yapılması ve son derece eski olması nedeniyle sık sık arızalar meydana gelmektedir. Terme şehir merkezine indirici bir trafo merkezi yapılması zaruret haline gelmiştir. İndirici Trafonun yeri Sarayköy de  hazır olup, 2006 yılı yatırım programına alınmalıdır.

Emniyet Müdürlüğü :

                İlçemiz Emniyet Müdürlüğü binasının yetersiz olması nedeniyle, Emniyet Müdürlüğü Çay Mahallesi Kocaman Caddesinde, Trafik Tescil Büro Amirliği ise Elmalık Mahallesinde hizmet vermektedir. Hizmet binası ve lojman yapılmak maksadı ile 2000 Yılında Çay Mahallesi Ünye Caddesinde satın alınan 1.206m2 arsa üzerine hizmetlerin daha etkin ve verimli bir şekilde yapılabilmesi için,  arsaya yeni binanın yapılarak tüm birimlerin bir araya getirilmesi sağlanmalıdır.

Jandarma Komutanlığı:

                İlçe Jandarma Komutanlığı hizmet binasının şehir merkezinin gelişmesi sonucu şehrin merkezinde kaldığı, eğitim sahası da bulunmadığından er-erbaşların eğitimlerinin yeterli seviyede yapılamaması nedeniyle İlçe Jandarma Komutanlığı’nın Yalı Mahallesinde bulunan 22.310m2 olan   mevcut arsasına yeni binasının yapılarak taşınması gerekmektedir.