Da?naksütyun Partisi´nin Genel Sekreteri Manoyan, 1915 olaylary ile ilgili tasarynyn, ABD tarafyndan kabulünün, Ermenilerin Türkiye´den toprak ve tazminat talep etmesinin önünü açaca?yny söyledi.

ABD Temsilciler Meclisi Dy? Yli?kiler Komitesi´nin geçen hafta Ermeni soykyrymy tasarysynyn kabul etmesi Ankara-Washington gerilimini tyrmandyrdy. TESEVin davetlisi olarak gitti?imiz Erivan´da ise bu konuda memnun bir sessizli?in hakim oldu?unu gözledik. Ermeni diasporasy üzerinden etkili görülen Da?naksütyun Partisi´nin Uluslararasy Genel Sekreteri Giro Manoyan ile tasarynyn kabul edilmesinin ardyndan cumartesi günü bir araya geldik. Manoyan´yn Ak?am´a de?erlendirmeleri söyle:

- Türkiye ile protokollerin gündeme gelmesinin ardyndan hükümetten ayryldynyz. Yli?kilerin geli?mesini istemiyor musunuz?
Biz Türkiye ile ili?kilerin hiçbir önko?ul olmadan geli?mesini istiyoruz. Protokollerde kelime oyunu yapylyyor. Karaba?, soykyrym ve yasal synyr konularynda bu protokoller bize önko?ullar dayatyyor ve biz bunu istemiyoruz.

ERMENYLER PROTOKOLE KAR?I

- Sizin partiniz diaspora üzerindeki gücü ile tanynyyor. ABD´nin 1915´i soykyrym olarak tanymasyna u?ra?yp, Türkiye´yi syky?tyraca?ynyza bu konunun protokol süreciyle iki ülke arasynda çözülmesini sa?lasanyz daha yapycy olmaz my?
Benim görü?üme göre Ermenilerin ço?u bu protokollere kar?y. Türkiye ile Ermenistan arasyndaki protokollerin onay süreci zaten bir süredir askyda. Bunun tasary ile bir ilgisi yok. Türkiye Karaba? sorunu çözülmeden protokolleri onaylamayacak. Süreci baltalayacak olan protokoller de?il. Türkiye´nin duru?u nedeniyle süreç zaten tykanmy? durumda.

- Karaba? sorunu tümüyle çözülmese ancak i?gal altyndaki 7 reyondan çekilme sinyali verilemez mi Türkiye´nin elini rahatlatmak için?
Reyonlarda çekilme basit bir ?ey de?il. Bu ancak Karaba? konusunda kapsamly bir mutabakata varylmasy ile ilgili ve bu da çok kysa bir sürede olacak bir?ey de?il.

- Tasarynyn Dy? Yli?kiler Komitesi´nde tanynmasynyn ardyndan mutlu musunuz?
Henüz mutlu de?ilim, çünkü süreç daha tamamlanmady. E?er Türkiye ABD´deki tasaryya bu kadar önem vermeseydi, bizim için de bu kadar büyük bir sembolik önemi olmazdy. Bizim bundan sonra izleyece?imiz yol Türkiye´ye dy?arydan basky yapmak ve sivil toplumla diyalo?a geçmek olacak.

MEVCUT HAKTAN VAZGEÇMEYYZ

- Soykyrym kabul edilirse, ardyndan ne geliyor sizin için?
Benim bu konuya cevabym, buradaki herkes tarafynda kabul edilmiyor olabilir. Ama bize göre, Türkiye ile mevcut synyrlar yasal synyrlar de?il. Tarihi olarak Baty Ermenistan bize ait. (Türkiye´nin do?u illerini kastediyor) Bu konuda elimizde ABD Ba?kany Wilson´un onaylady?y tahkim senedi var. Sevr yürürlü?e girmedi ama tahkim senetlerinin bu uluslar arasy anla?ma gibi yürürlü?e girmesine gerek yok ve bu belgenin altynda da Osmanly yetkililerinin imzasy var. Ermenistan ile Türkiye hiçbir zaman mevcut synyrlaryn yasal oldu?u üzerine anla?ma yapmady.

- Ya?ady?ymyz bu yüzyylda gerçekten Türkiye´den toprak talebinde bulunabilece?inize inanyyor musunuz?
Gelecekte ne olaca?yny asla bilemezsiniz. Bu olabilir de, olmayabilir de. Ama bizim mevcut haklarymyzdan vazgeçmememiz gerekiyor. E?er elinizdeki haklardan vazgeçerek müzakere ederseniz, hiçbir?ey alamazsynyz. Türkiye Baty Ermenistan´y bu ?ekilde kullanmaya devam edecekse, 1915´ten beri kullanymy için bize para ödenmesi gerekiyor. Bir de zaten bizim olan topraklarymyza giri? izini için bazy ayrycalyklarymyz olmaly. Mesela vizeye gerek olmamaly, bölge askersizle?tirilmeli.

Soykyrymyn tanynmasy ulusal güvenlik konusu

- 1915 olaylaryny soykyrym olarak tanymak ve Baty Ermenistan miti kimli?inizin ayrylmaz parçalary my?
Ermeni medeniyetinin büyük kysmy Baty Ermenistan´da gerçekle?ti. Ermenilerin tarihteki 10 ba?kentinin 7´si bu synyrlar içinde. Soykyrym ise tüm Ermeniler için evrensel gerçek. Soykyrymyn tanynmasy, Ermeniler için bir ulusal güvenlik konusu. Soykyrymyn tanynmasynyn ardyndan ne yapylaca?y ise, Ermenilerin farkly dü?ündü?ü bir konu. Soykyrym, özellikle diasporanyn kimli?inin ayrylmaz bir parçasy.

Türkiye Naziler gibi görülecek

- ABD Parlamentosu´nun 1915´i soykyrym olarak kabul etmesi sizin hayatynyzda neyi de?i?tirecek?
Biz 1973´ten beri dünyanyn hemen her ülkesinde soykyrymyn uluslararasy alanda kabulü için u?ra?yyoruz. Bu Türkiye´nin soykyrymy reddetmesine yönelik bir tepki hareketi. Pek çok ?ey de?i?ecek. Kaliforniya´da soykyrym ma?durlarynyn sigorta ?irketlerine açty?y tazminat davalary ABD hükümeti bunu resmen soykyrym kabul etmedi?i için reddedildi. ´E?er soykyrym yoksa, ma?duru da yoktur´ manty?yyla bu ba?vurula anayasaya aykyry bulundu. Soykyrymyn kabulü bu ba?vurularyn önünü açacak. Bu durum Türkiye ile de?ilse de, sigorta ?irketleri ve ma?durlar arasynda bir durum. Ayny zamanda medyada ´soykyrym iddialary´ denemeyecek e?er resmen kabul edilirse. ´Türkiye soykyrymy kabul ederse Naziler gibi görülecek´ yorumlary son derece yanly?. Tam tersine, Türkiye bunu kabul etmedi?i sürece Naziler gibi görülecek.

Erivan, 24 Nisan öncesi imza çekmez

- 24 Nisan´da Obama ne yapar bu sene?
Ne olaca?yny bekleyip görmek lazym. O zamana dek ya?anacaklar çok önemli. Ama ben Ermenistan Hükümeti´nin Obama´yy garip bir duruma sokmak isteyece?ini sanmyyorum. Bu nedenle 24 Nisan öncesi protokol sürecini bitirmeyeceklerdir diye dü?ünüyorum. Bunu 25 veya 26 Nisan´da yapabilirler, ama 24´ünde de?il.

Ak?am / ?enay YILDIZ