"?aka Günü", her yylyn 1 Nisan günü kutlanyyor. 1 Nisan´da insanlaryn birbirine ?aka yapmasy gelenek haline gelirken, "Nisan 1 ?akasy" hakkynda farkly kültür, inanç ve dillerde efsaneler bulunuyor.

Ylk olarak eski Romalylaryn Hilarya, Hintlilerin ise "Holi" Festivali´nde görülen ?akalaryn 1564´te Fransa´da yapylan takvim düzenlemesiyle gelenek haline geldi?i sanylyyor. Fransa´da 1564 yylynda Fransa kraly IX. Charles yylba?yny 1 Nisan´dan 1 Ocak´a aldyryr. Bu arada 1 Nisan´y sene ba?y olarak kabul etmeye devam edenlerle alay etmek amacy ile yapylan ?akalar, bir süre sonra gelenek haline gelir. 1 Nisan´y Yylba?y kabul edenlere ise "Nisan Baly?y" ady verilir. Fransa´dan sonra di?er ülkelere de geçen bu gelenek, 18´inci yüzyylda Yngiltere ve Yskoçya´ya da yayyldy. Nisan 1 veya Nisan Baly?y, Hollanda, Belçika, Kanada, ABD, Ysviçre, Japonya dahil dünyanyn pek çok yerinde tanynyyor. Ancak Amerikalylar bu günü 28 Aralyk´ta kutluyor.

-DÜNYAYI AYA?A KALDIRAN ?AKALAR-

Ynsanlaryn birbirine yapty?y ?akalaryn yanysyra, basyn ve medya kurulu?lary da 1 Nisan´y ?akasyz geçirmiyor. Bazy ?aka haberler güldürse de, kimi "?aka" haberler toplumda ?ok etkisi yaratabiliyor.

Örne?in, 1957 yylynda Bbc´nin saygyn haber programy "Panorama", ylyk geçen ky? nedeniyle a?açlarda artyk spagetti yeti?meye ba?lady?yny duyurmu? ve televizyon kanalyna telefon ya?maya ba?lamy?ty. Telefonu açan Bbc yetkilileri de ´bir kutu domates soslu spagettiyi ekin ve tutmasy için dua edin´ yanytyny veriyordu. Sonunda bunun bir ?aka oldu?u anla?yldy.

1962´de Ysveç´in siyah beyaz yayyn yapan tek televizyon kanalyna 1 Nisan´da çykan bir teknisyen, ekranyn önüne bir naylon kadyn çoraby geçirerek izleyicilere renkli televizyon izleyebilecekleri müjdesini vermi?ti.

1977´de Yngiliz The Guardian gazetesi, Hint Okyanusu´ndaki hayali San Seriffe ada cumhuriyetinin 10. kurulu? yyldönümünü kutlamak için 7 sayfalyk ek çykardy.

Sports Illustrated´in 1985 yyly Nisan sayysynda ya?amy boyunca Mets´de oynamayy hayal eden "çaylak" bir beysbol atycysynyn hikayesi konu edildi. Sidd Finch adly bu ki?i beysbol topunu neredeyse y?yk hyzyyla metrelerce uza?a atabiliyordu.

Bununla birlikte aslynda söz konusu Finch ömründe hiç beysbol oynamamy?, bir Tibet manastyrynda beysbol aty?larynyn felsefesi üzerine ö?renim görmü?tü. Mets taraftarlary ülkenin her yerinde bu inanylmaz, adeta tanrynyn bir lütfu olan oyuncu için kutlamalar yapty. Sonunda bu oyuncuyu yazaryn hayal gücüyle yaratty?y ve bunun 1 Nisan ?akasyndan ibaret oldu?u anla?yldy.

1992´de sol e?ilimli NPR radyosu, Richard Nixon´yn "Kötü bir ?ey yapmadym ve bir kez daha kötü bir ?ey yapmayaca?ym" sloganyyla ba?kanlyk seçimlerine aday oldu?unu açyklady.

1995´te Discover dergisi, Aprile Pazzo isimli bir biyolo?un Antarktika´da kafasy yassy kemiklerden olu?an ve penguenleri yakalamak için buzu büyük bir hyzla ysytan yeni bir tür hayVan türü ke?fetti?ini açyklady.

1998 yylynda Science and Reason adly derginin Nisan sayysynda Alabama eyaletinde "3.14" olan "pi" sayysynyn de?erinin yapylacak oylama ile yuvarlanarak "3.0" olaca?y duyuruldu. Bunun üzerine yüzlerce telefonla halk bu karary protesto etti. Sonunda ikinci bir sayy yayynlanarak orijinal makaleye yer verildi, bu evrim teorisiyle ilgili Mark Boslough adly bir fizikçinin yazysyydy.

-?OK, VALY YSTYFA ETTY!-

Erzurum´da yayynlanan haftalyk Palandöken Gazetesi ise Vali Derya Kadyo?lu ile Büyük?ehir Belediye Ba?kany Mahmut Uykusuz´un hükümete tepki için istifa ettiklerini man?etten verdi.

Birinci sayfadan "Ystifa ?oku" man?eti ile verilen haberin ?adece "Palandöken"de var oldu?u belirtilerek, Vali Derya Kadyo?lu´nun "Artyk yeter", Büyük?ehir Belediye Ba?kany MHP´li Mahmut Uykusuz´un ise "Özür diliyorum" dedi?i duyuruldu.

"Hükümetin duyarsyzly?y ikisini de isyan ettirdi. Vali Kadyo?lu, istifa dilekçesini Yçi?leri Bakanly?yna vermek üzere Ankaraya gitti. Ba?kan Uykusuz ise bugün hem görevinden hem de partisinden ayrylyyor" ifadelerini kullanyldy?y haberde iki yöneticinin foto?raflary da yer aldy.

Haberin son paragrafynda ise "Bu haber, Palandöken Haber Merkezi´nin tüm yöneticilerimizin ho?görüsüne sy?ynarak hazyrlady?y ´Nisan 1 ?akasydyr´. Haydi gülümseyin" denilerek ?aka oldu?u itiraf edildi.

Trabzon´da yayynlanan Karadeniz´den Günebaky? gazetesi ise geçen sene takvimler 1 Nisan tarihini gösterirken son sayfasynda ´´Gerets Trabzon´da´´ ba?ly?yyla okuyucularyna bir haber verdi. Gazete sürman?ette verdi?i haberde, fotomontaj yöntemiyle ikilinin el syky?ty?yny gösteren bir foto?raf da yayynlanarak, "Nuri Albayrak, Galatasaray´y yokluklar içinde zirveye ta?yyan Belçikaly teknik direktör ile el syky?ty" diye yazdy. Haberin ayryntylarynyn oldu?unun belirtildi?i 14´üncü sayfada ise "Sevgili okuyucularymyz, Eric Gerets ile ilgili ön sayfada duyurdu?umuz haber konusu tamamen hayal mahsulüdür. Bugün 1 Nisan ve ?aka konusunda en ho?görülü oldu?umuz bir gün. Biz de sizin ho?görünüze sy?ynarak ?aka yapalym dedik. Özür dileriz" ifadelerine yer verildi.

-Samsun´DA FYL ?AKASI-

Geçti?imiz yyllarda Türkiye´de ilgi çeken bir ?aka da Samsun´da meydana geldi. Samsun´un Havza Ylçesi´ndeki radyo istasyonunu canly yayynda arayan ve kendini "Fettullah Do?rusöylemez" olarak tanytan bir ki?i, "Kunduz yaylasyndan aryyorum. Ormandan ilçe merkezine do?ru yüzlerce fil geliyor. Çok iriler ve önüne gelen her ?eyi ezip geçiyorlar" diyerek telefonu kapatty.

DJ Erta? Çoban olayyn "1 Nisan ?akasy" oldu?unu anlady. Ancak, yakla?yk 20 ki?i radyoyu telefonla arayarak, "Burada fil mi varmy?? Nereden geliyorlar?" gibi sorularla bilgi almaya çaly?ty. Kysa süre sonra ayny ki?i yeniden radyoyu arayarak, "Size 1 Nisan ?akasy yaptym" dedi.

-SYYASY ?AKALAR-

Van´yn dü?man i?galinden kurtulu?unun yyldönümü törenlerine katylan Milli E?itim Bakany Hüseyin Çelik Ferit Melen Havaalany´na indi. Çelik´i kar?ylayan gazeteciler, "Sayyn Bakanym, az önce önemli bir geli?me oldu ve Saddam Hüseyin, Türkiye´ye sy?yndy. ABD ve müttefik kuvvetler ise Irak Sava?y´ndan geri çekildi. Bu konuda dü?üncelerinizi alabilir miyiz?´ diye sordu. Bakan, çevresindekilere, "Biz uçaktayken mi bu geli?me oldu?" diye heyecanla sordu ve ekledi, "Ylk defa sizden duyuyorum. Çok güzel bir geli?me, sevindim" dedi.

CHP Van Milletvekili Mehmet Kartal´yn, "Sayyn Bakanym 1 Nisan ?akasy olmasyn" demesiyle durumu farkeden Çelik, ?akaya muhabirlerle birlikte güldü.

Bülent Arynç ise TBMM Ba?kanly?y syrasynda, Milli Egemenlik Yyly dolayysyyla balonla Ankara gezintisi yapaca?yny bekleyen gazetecilere 1 Nisan ?akasy yapty. Arynç, balonla gezmek yerine Meclis çatysyna balon ba?lady.

TBMM Ana Bina önündeki alanda, üzerinde "Milli Egemenlik Yyly 2005" yazyly bir balon, Arynç´yn da katylymyyla Meclis çatysyna ba?landy. Törende gazeteciler ile ?akala?an TBMM Ba?kany Arynç, 2005 yylynyn "Milli Egemenlik Yyly" olarak çe?itli etkinliklerle kutlandy?yny hatyrlatarak, ?unlary söyledi:

"Konserler yapylyyor, yürüyü?ler yapylyyor. Bugün de Meclis ana binasynyn 50 metre kadar üstünde belli bir süre yer alacak olan balonumuzu uçuruyoruz. 24 Nisan günü de Kapadokya´dan balonlar gelecek. Hepiniz o balonlarla birlikte Ankara üzerinde bir tur yaptyraca?yz. Aslynda bugünkü balonla benim bir arkada?ymy da yanyma alarak yukarylara çykmam gerekiyordu. Ama hava muhalefeti sebebiyle ?imdilik o gösterimizi erteliyoruz. Bazy arkada?lar buna ´1 Nisan ?akasy´ diyebilir. Ama balonun kendisi burada. Yçine binece?im ?akaydy. Kusura bakmayyn. Hayyrly olsun"

-?AKA YAPARKEN DYKKAT: ?AKA HAPSE GÖTÜRDÜ-

Dikkatsiz davranarak "?aka synyrlaryny" a?an bazy vatanda?lar için, Nisan 1 ?aka Günü pek de e?lenceli bitmemi?ti.

Saruhanly´da ya?ayan Murat Alas, 2006 yylynda çaly?mak için gitti?i Ystanbul´da Moda vapuruyla Kadyköy´den Be?ikta?´a giderken alt güverteye geçerek, 1 Nisan ?akasy yapmak amacyyla "Üzerimde bomba var" diye ba?yrmy?, olayyn ?aka oldu?u sonradan anla?ylmy?ty. Ancak Alas´a bu ?aka pahalyya mal oldu. Ystanbul 8. Asliye Ceza Mahkemesi´nde, "Halk arasynda korku ve panik yaratma" suçundan hakkynda dava açylan Alas, 15 ay hapis cezasyna çarptyrylmy?ty.

Bir üniversite ö?rencisinin ?akasy ise karakolda bitmi?, ?aka yapmak amacyyla bir arkada?yny telefonla arayarak erkek arkada?ynyn kendisini silahla yaralady?yny söylemesi üzerine polis ve sa?lyk ekipleri alarma geçiren üniversite ö?rencisi kyz, olayyn ?aka oldu?unun anla?ylmasy üzerine karakola götürülmü? ve ardyndan serbest byrakylmy?ty.(ANKA)

(GO/ÖMR) (Ankara Haber Ajansy)